# Linux disk dolu hatası: Alan ve inode kontrolü

https://civema.com/en/knowledgebase/article/linux-disk-dolu-sorunu

![Disk doluluğunu anlatan depolama katmanları ve dosyalar](https://civema.com/resources/uploads/editor/7fd99c27badd7c2508760e5cdca5f205.webp)

Disk doluluğu web uygulamasının dosya yazmasını, veritabanının çalışmasını ve günlüklerin tutulmasını engelleyebilir. “No space left on device” mesajı yalnız büyük dosyalar nedeniyle oluşmaz; inode tükenmesi veya farklı bir bağlı dosya sisteminin dolması da aynı sonuca yol açabilir. Sorunu çözmeden önce hangi dosya sisteminin ve hangi kaynağın tükendiğini belirleyin.

## Alan ve inode farklıdır

`df -h` bağlı dosya sistemlerinin kapasite durumunu gösterir. Uygulamanın yazdığı dizinin hangi dosya sisteminde olduğunu kontrol edin; kök disk boşken ayrı `/var` veya veri diski dolu olabilir. `df -i` ise inode kullanımını incelemeye yardımcı olur. Çok sayıda küçük dosya, toplam boyut düşük olsa bile inode sınırına ulaşabilir.

Bu ayrım özellikle oturum, önbellek ve e-posta dizinlerinde önemlidir. Sorun inode ise tek bir büyük arşivi kaldırmak yeterli sayıda inode açmayabilir. Sorun kapasiteyse milyonlarca küçük dosya arasında tek tek gezinmek zaman kaybettirebilir. Önce doğru ölçümü seçin, sonra hedef dizini daraltın.

## Güvenli inceleme sırası

1. **Yazma hatasının yolunu bulun.** Uygulama günlüğünden etkilenen dizini belirleyin.
2. **Dosya sistemini kontrol edin.** `df -h` ve `df -i` sonuçlarını birlikte okuyun.
3. **Büyüyen dizini daraltın.** GNU araçları bulunan sistemde `du -xhd1 /var` gibi hedefli bir okuma komutu kullanılabilir. Başka dizin için yolu değiştirin.
4. **Dosyanın sahibini anlayın.** Günlük, yedek, veritabanı veya kullanıcı verisi olup olmadığını belirleyin.
5. **Saklama politikasına göre işlem yapın.** Gerekli kopya ve uygulama yöntemi doğrulanmadan silmeyin.
6. **Tekrar ölçün.** Alanın açıldığını ve uygulamanın yeniden yazabildiğini kontrol edin.

## df ve du neden farklı sonuç verebilir?

Araçlar farklı şeyleri ölçer ve izinler, bağlı diskler, ayrılmış alanlar veya silinmiş ama açık tutulan dosyalar sonucu etkileyebilir. Bir günlük dosyasını silseniz bile süreç dosyayı açık tuttuğu sürece alan serbest kalmayabilir. Böyle bir durumda ilgili süreci ve dosyayı teşhis etmek gerekir; rastgele yeniden başlatma yerine hizmetin güvenli günlük yeniden açma yöntemini kullanın.

Dosya sistemi özellikleri de ölçümü etkileyebilir. Sıkıştırma, anlık görüntü ve kopyala-yaz yapıları görünen dosya boyutuyla fiziksel tüketimi farklılaştırabilir. Ölçümler uyuşmadığında silmeye devam etmek yerine kullandığınız depolama yapısını inceleyin. Sağlayıcı panelindeki disk kapasitesiyle işletim sisteminin gördüğü bölüm boyutu da aynı olmayabilir.

## Günlük ve yedek büyümesini kontrol edin

Günlükler hızla büyüyorsa yalnız boyutu azaltmak yerine tekrar eden hatanın kaynağını düzeltin. Döndürme ve saklama süresi tanımlayın. Yedekleri üretim diskinin tek kopyası olarak biriktirmek hem alan hem dayanıklılık sorunu yaratabilir. Uzak aktarım tamamlandıktan sonra yerel saklama politikasını uygulayın; aktarım doğrulanmadan son sağlam kopyayı silmeyin.

## Uygulama verilerini koruyun

Veritabanı dosyalarını dosya yöneticisinden silmek veya günlük dosyalarını gelişigüzel sıfırlamak veri bütünlüğünü bozabilir. Temizlik işlemlerinde uygulamanın desteklediği aracı tercih edin. Önbelleğin gerçekten yeniden üretilebilir olduğunu doğrulayın; adında “cache” bulunan her klasörün önemsiz olduğunu varsaymayın. Disk tamamen dolduysa hizmetin hata durumunu da kontrol edin.

## Sık sorulan sorular

**Diski büyüttüm, alan neden değişmedi?** Bölüm ve dosya sistemi genişletmesi gerekebilir; diskin yapısına uygun yöntem kullanılmalıdır.

**Büyük dosyayı sildim ama alan açılmadı?** Açık dosya tutan süreçler ve snapshot gibi depolama özellikleri incelenmelidir.

**Yüzde kaçta uyarı koymalıyım?** Büyüme hızına ve müdahale süresine göre pay bırakın; sabit oran tek başına yeterli değildir.

## İlgili teknik kaynaklar

- [GNU df belgesi](https://www.gnu.org/s/coreutils/manual/html_node/df-invocation.html)
- [GNU du belgesi](https://www.gnu.org/s/coreutils/manual/html_node/du-invocation.html)

## İlgili rehberler

- [Hosting disk ve inode kullanımı nasıl kontrol edilir?](https://civema.com/bilgi-bankasi/makale/hosting-disk-inode-kullanimi)
- [Yedekleme stratejisi: 3-2-1, saklama ve geri dönüş testi](https://civema.com/bilgi-bankasi/makale/yedekleme-stratejisi-3-2-1)
- [Linux günlüklerini journalctl ile inceleme rehberi](https://civema.com/bilgi-bankasi/makale/linux-log-journalctl-inceleme)